Pa 15 Marichi, njira yoyendetsera malire a mpweya (CBAM, yomwe imadziwikanso kuti EU carbon tariff) idavomerezedwa koyamba ndi EU Council. Ikukonzekera kukhazikitsidwa mwalamulo kuyambira pa 1 Januwale, 2023, ndikukhazikitsa nthawi yosinthira ya zaka zitatu. Tsiku lomwelo, pamsonkhano wa komiti ya zachuma ndi zachuma (Ecofin) wa European Council, nduna za zachuma za mayiko 27 a EU zidavomereza lingaliro la carbon tariff la France, pulezidenti wozungulira wa European Council. Izi zikutanthauza kuti Mayiko a EU akuchirikiza kukhazikitsidwa kwa mfundo za carbon tariff. Monga lingaliro loyamba padziko lonse lapansi lothana ndi kusintha kwa nyengo monga carbon tariffs, njira yoyendetsera malire a carbon idzakhala ndi zotsatira zazikulu pa malonda apadziko lonse lapansi. Akuyembekezeka kuti mu Julayi chaka chino, EU carbon tariff idzalowa mu gawo la zokambirana za magawo atatu pakati pa European Commission, European Council ndi European Parliament. Ngati ziyenda bwino, zolemba zomaliza zalamulo zidzavomerezedwa.
Lingaliro la "msonkho wa kaboni" silinayambe lagwiritsidwa ntchito pamlingo waukulu kuyambira pomwe linaperekedwa m'zaka za m'ma 1990. Akatswiri ena amakhulupirira kuti msonkho wa kaboni wa EU ukhoza kukhala msonkho wapadera wolowera kunja womwe umagwiritsidwa ntchito kugula chilolezo cha EU cholowera kunja kapena msonkho wapakhomo woperekedwa pa kuchuluka kwa kaboni m'zinthu zotumizidwa kunja, zomwe ndi chimodzi mwa makiyi opambana a mgwirizano watsopano wobiriwira wa EU. Malinga ndi zofunikira za msonkho wa kaboni wa EU, idzakhoma misonkho pazitsulo, simenti, aluminiyamu ndi feteleza wa mankhwala omwe amatumizidwa kuchokera kumayiko ndi madera omwe ali ndi zoletsa zochepa zotulutsa kaboni. Nthawi yosinthira ya njira iyi ndi kuyambira 2023 mpaka 2025. Munthawi yosinthira, palibe chifukwa cholipira ndalama zofanana, koma otumiza kunja ayenera kupereka ziphaso za kuchuluka kwa zinthu zotumizidwa kunja, kutulutsa kaboni ndi kutulutsa kosalunjika, ndi ndalama zokhudzana ndi kutulutsa kaboni zomwe zimaperekedwa ndi zinthu zomwe zili mdziko lomwe zidachokera. Pambuyo pa nthawi yosinthira, otumiza kunja adzalipira ndalama zoyenera zotulutsa kaboni m'zinthu zotumizidwa kunja. Pakadali pano, EU yafuna mabizinesi kuti ayesere, kuwerengera ndikupereka malipoti a mtengo wa kaboni wa zinthu zokha. Kodi kukhazikitsa msonkho wa kaboni wa EU kudzakhudza bwanji? Kodi mavuto omwe akukumana nawo pakukhazikitsa mitengo ya mpweya wa carbon ku EU ndi otani? Pepala ili lidzafotokoza mwachidule izi.
Tidzafulumizitsa kusintha kwa msika wa kaboni
Kafukufuku wasonyeza kuti pansi pa mitundu yosiyanasiyana ndi misonkho yosiyanasiyana, kusonkhanitsa misonkho ya mpweya wa kaboni ku EU kudzachepetsa malonda onse a China ndi Europe ndi 10% ~ 20%. Malinga ndi zomwe bungwe la European Commission linaneneratu, misonkho ya mpweya wa kaboni idzabweretsa ma euro 4 biliyoni kufika pa ma euro 15 biliyoni a "ndalama zina" ku EU chaka chilichonse, ndipo idzawonetsa kuwonjezeka kwa chaka ndi chaka pakapita nthawi inayake. EU idzayang'ana kwambiri misonkho ya aluminiyamu, feteleza wa mankhwala, chitsulo ndi magetsi. Akatswiri ena amakhulupirira kuti EU "idzatulutsa" misonkho ya mpweya wa kaboni kumayiko ena kudzera m'mabungwe, kuti ikhale ndi mphamvu zambiri pa ntchito zamalonda za China.
Mu 2021, katundu wotumizidwa kunja kwa China ku mayiko 27 a EU ndi UK anali matani 3.184 miliyoni, zomwe zikutanthauza kuti chaka ndi chaka msika wa kaboni wawonjezeka ndi 52.4%. Malinga ndi mtengo wa ma euro 50 / tani pamsika wa kaboni mu 2021, EU idzayika msonkho wa kaboni wa ma euro 159.2 miliyoni pazinthu zachitsulo zaku China. Izi zichepetsanso phindu la mitengo ya zinthu zachitsulo zaku China zomwe zimatumizidwa ku EU. Nthawi yomweyo, idzalimbikitsanso makampani achitsulo aku China kuti afulumizitse liwiro la kuchotsa kaboni ndikufulumizitsa chitukuko cha msika wa kaboni. Mothandizidwa ndi zofunikira zapadziko lonse lapansi komanso kufunikira kwenikweni kwa mabizinesi aku China kuti ayankhe mwachangu njira yoyendetsera malire a kaboni ku EU, kukakamizidwa kwa msika wa kaboni ku China kukupitirirabe. Ndi nkhani yomwe iyenera kuganiziridwa mozama kuti ilimbikitse makampani achitsulo ndi zitsulo ndi mafakitale ena kuti aphatikizidwe mu njira yogulitsa mpweya woipa wa kaboni. Mwa kufulumizitsa ntchito yomanga ndi kukonza msika wa kaboni, kuchepetsa kuchuluka kwa misonkho yomwe mabizinesi aku China amafunika kulipira potumiza zinthu ku msika wa EU kungapewenso misonkho iwiri.
Limbikitsani kukula kwa kufunikira kwa mphamvu zobiriwira
Malinga ndi lingaliro lomwe langovomerezedwa kumene, msonkho wa mpweya wa EU umangozindikira mtengo wa mpweya wokhawokha, zomwe zithandizira kwambiri kukula kwa kufunikira kwa mphamvu zobiriwira ku China. Pakadali pano, sizikudziwika ngati EU ikuzindikira kuchepetsa kwa dziko lonse kwa mpweya woipa (CCER) ku China. Ngati msika wa mpweya wa EU suzindikira CCER, choyamba, zilepheretsa mabizinesi aku China omwe amatumiza kunja kuti asagule CCER kuti achepetse kuchuluka kwa mpweya woipa, chachiwiri, zipangitsa kuti mitengo ya mpweya woipa ichepe komanso kukwera kwa mitengo ya mpweya woipa, ndipo chachitatu, mabizinesi omwe amatumiza kunja adzakhala ofunitsitsa kupeza njira zochepetsera mpweya woipa zomwe zingadzaze kusiyana kwa kuchuluka kwa mpweya woipa. Kutengera ndi chitukuko cha mphamvu zobwezerezedwanso ndi kugwiritsa ntchito pansi pa njira ya "kawiri ka kaboni" ku China, kugwiritsa ntchito mphamvu zobiriwira kwakhala chisankho chabwino kwambiri kwa mabizinesi kuti agwirizane ndi mitengo ya mpweya wa kaboni wa EU. Ndi kukula kosalekeza kwa kufunikira kwa ogula, izi sizingothandiza kungowonjezera mphamvu zobwezerezedwanso, komanso zimalimbikitsa mabizinesi kuti azigwiritsa ntchito mphamvu zobwezerezedwanso.
Limbikitsani chitsimikizo cha zinthu zopanda mpweya woipa komanso zopanda mpweya woipa
Pakadali pano, ArcelorMittal, kampani yachitsulo ku Europe, yakhazikitsa satifiketi yachitsulo cha zero carbon kudzera mu dongosolo la xcarbtm, ThyssenKrupp yakhazikitsa blueminttm, kampani yachitsulo chotulutsa mpweya wochepa, Nucor steel, kampani yachitsulo yaku America, yakhazikitsa zero carbon steel econiqtm, ndipo Schnitzer steel yaperekanso GRN steeltm, chipangizo chopangira mipiringidzo ndi waya. Pothandizira kupititsa patsogolo kufalikira kwa mpweya woipa padziko lonse lapansi, makampani achitsulo ndi zitsulo aku China Baowu, Hegang, Anshan Iron ndi steel, Jianlong, ndi ena apereka njira yotsatizana yochepetsera mpweya woipa, akutsatira njira zoyendetsera makampani apamwamba padziko lonse lapansi pakufufuza njira zatsopano zaukadaulo, ndipo amayesetsa kupambana.
Kukhazikitsa kwenikweni kukukumana ndi zopinga zambiri
Pali zopinga zambiri pakugwiritsa ntchito kwenikweni kwa msonkho wa mpweya wa EU, ndipo dongosolo la free carbon quota lidzakhala chimodzi mwa zopinga zazikulu pakuvomerezeka kwa msonkho wa mpweya wa kaboni. Pofika kumapeto kwa chaka cha 2019, mabizinesi opitilira theka mu dongosolo la malonda a mpweya wa kaboni wa EU akadali ndi ma free carbon quota. Izi zidzasokoneza mpikisano ndipo sizikugwirizana ndi dongosolo la EU loti akwaniritse kusalowererapo kwa mpweya wa kaboni pofika chaka cha 2050.
Kuphatikiza apo, EU ikuyembekeza kuti poika mitengo ya kaboni yokhala ndi mitengo yofanana ya kaboni yamkati pazinthu zofanana zomwe zimatumizidwa kunja, idzayesetsa kuti igwirizane ndi malamulo oyenera a bungwe la zamalonda padziko lonse lapansi, makamaka Nkhani 1 (chisamaliro cha dziko chomwe chimakondedwa kwambiri) ndi Nkhani 3 (mfundo yosasankhana ya zinthu zofanana) ya mgwirizano wonse pa Misonkho ndi malonda (GATT).
Makampani opanga zitsulo ndi zitsulo ndi makampani omwe ali ndi mpweya woipa kwambiri wa carbon mu chuma cha mafakitale padziko lonse lapansi. Nthawi yomweyo, makampani opanga zitsulo ndi zitsulo ali ndi unyolo wautali wa mafakitale komanso mphamvu zambiri. Kukhazikitsa mfundo za misomali ya carbon mumakampani awa kumakumana ndi mavuto akulu. Lingaliro la EU la "kukula kobiriwira ndi kusintha kwa digito" kwenikweni ndikukweza mpikisano wa mafakitale achikhalidwe monga mafakitale achitsulo. Mu 2021, kutulutsa kwa chitsulo chosaphikidwa mu EU kunali matani 152.5 miliyoni, ndipo kwa Europe yonse kunali matani 203.7 miliyoni, ndi kuwonjezeka kwa 13.7% pachaka, zomwe zimapangitsa 10.4% ya zotulutsa zonse zachitsulo chosaphikidwa padziko lonse lapansi. Zingaganizidwe kuti mfundo za misomali ya carbon ya EU ikuyeseranso kukhazikitsa njira yatsopano yogulitsira, kupanga malamulo atsopano amalonda okhudza kusintha kwa nyengo ndi chitukuko cha mafakitale, ndikuyesetsa kuphatikizidwa mu dongosolo la mabungwe amalonda padziko lonse lapansi kuti likhale lopindulitsa ku EU.
Mwachidule, mtengo wa kaboni ndi chotchinga chatsopano cha malonda, chomwe cholinga chake ndi kuteteza chilungamo cha EU komanso msika wachitsulo ku Europe. Padakali nthawi yosinthira ya zaka zitatu msonkho wa kaboni ku EU usanayambe kugwiritsidwa ntchito. Pali nthawi yoti mayiko ndi mabizinesi apange njira zotsutsana. Mphamvu yomangirira ya malamulo apadziko lonse lapansi pa kutulutsa mpweya wa kaboni idzawonjezeka kapena ayi. Makampani achitsulo ndi zitsulo ku China atenga nawo mbali mwachangu ndipo pang'onopang'ono adzadziwa bwino ufulu wolankhula ndi dongosolo lachitukuko la nthawi yayitali. Kwa mabizinesi achitsulo ndi zitsulo, njira yothandiza kwambiri ndiyo kutenga njira yopezera chitukuko chobiriwira ndi chotsika cha kaboni, kuthana ndi ubale pakati pa chitukuko ndi kuchepetsa kutulutsa mpweya, kufulumizitsa kusintha kwa mphamvu zakale ndi zatsopano, kupanga mphamvu zatsopano mwamphamvu, kufulumizitsa chitukuko cha ukadaulo wobiriwira ndikukweza mpikisano wa msika wapadziko lonse lapansi.